Zitten is het nieuwe roken, toch?

Hoe krijgen we COPD patiënten weer actief, blij en meer gezond? Dat is de ham-vraag die mij vier jaar lang bezig heeft gehouden tijdens mijn promotie onderzoek naar de effectiviteit van geïntegreerde zorg voor COPD patiënten. Want al onze inspanningen ten spijt, nog steeds staan COPD patiënten vaak bekend als moeizaam te motiveren, en hebben we het idee dat de inspanningen van een longrevalidatie programma niet lang beklijven. Laten instromen in een longrevalidatie programma is één ding, maar hoe zorgen we dat mensen thuis ook actiever blijven, en beter nog, gaan sporten nadat het programma is afgelopen? In de gezondheidszorg proberen praktijkondersteuners, en in mindere mate ook artsen, om patiënten te bewegen tot leefstijl veranderingen door middel van motivational interviewing. Het idee: door het stellen van open vragen, en het achterhalen van motivatie redenen en het vertrouwen om bestaand gedrag te veranderen, proberen de patiënt te bewegen tot gedragsverandering. Als iemand zelf bedacht heeft dat hij wil veranderen, is diegene sneller geneigd om ook actie te ondernemen.

Deze Belgische studie onderzocht of het helpt als je aan een longrevalidatie programma ook nog een counseling programma om patiënten te bewegen tot meer dagelijkse activiteit toevoegt. Tijdens dit counseling programma, dat acht extra sessies bedroeg, werd gevraagd in hoeverre ze daadwerkelijk meer wilden bewegen en hoe hun motivatie hiervoor was. Wanneer patiënten aangaven dat de motivatie om hun gedrag te veranderen hoog was, gingen ze samen met de counselor over tot het stellen van doelen en het maken van een actieplan. Wanneer hun motivatie niveau nog laag was, probeerden ze uit te vogelen welke ambivalentie er speelde, en namen ze de voors en tegens samen door volgens de motivational interviewing techniek. De controle groep kreeg overigens een “sham-sessie”, waarbij meer werd in gegaan op hoe de progressie in het revalidatie programma was. Hoe actief patiënten waren werd gemeten met twee activiteitsmonitortjes, die patiënten een week moesten dragen. Deze werden omgerekend naar of patiënten bovengemiddeld actief waren (meer dan 3.6 metabolische equivalenten van taak (METs). Alle inspanningen ten spijt, was er helaas geen verschil tussen beide groepen te zien.

journal-pone-0148705-g001

In de figuren is ook duidelijk te zien dat patiënten met name aan het eind van het programma weer inzakken. Dit is een alom bekend fenomeen uit de andere revalidatie studies.

Het sterke van dit artikel is dat ze mensen (objectieve) meters hebben omgehangen. Over het algemeen hebben mensen namelijk vaak het idee dat ze meer bewegen dan daadwerkelijk het geval is. Het voordeel is dat de patiënten ook direct zelf konden zien of ze goed bezig waren of niet. Tegenwoordig zitten dit soort stappentellers ook op onze iPhone geïntegreerd, maar de vraag is of niet alleen de actieve mensen hier op kijken en of de passievelingen onder ons maar liever niet kijken om te voorkomen dat ze hiermee worden geconfronteerd.

Waarom mensen die meer moeten gaan sporten in een revalidatie programma zoals in deze studie, niet ook actiever worden in het dagelijks leven en dit niet weten vol te houden, is gissen. De auteurs geven aan dat het mogelijk kan komen omdat in de gymzaal drie keer per week al veel van hen wordt gevraagd. Ze vragen zich af of het mogelijk effectiever is om aan het eind van het programma pas te komen met de counseling.

Wat ook opmerkelijk is, is dat over het algemeen aan zulke studies al de meest gemotiveerde patiënten mee doen. Als we deze patiënten al niet zo ver krijgen om in het dagelijks leven meer te bewegen, heeft het dan wel zin om te verwachten dat de hele horde meer gaat bewegen? Wat zijn uw ervaringen met de longrevalidatie programma’s? Worden uw patiënten er later in hun leven ook actiever van? 

Over Annemarije Kruis
Ik ben huisarts in (de omgeving van) Amsterdam. In december 2014 ben ik in Leiden gepromoveerd naar de effectiviteit van geïntegreerde COPD zorg in de eerste lijn. Sindsdien ben ik lid van de Cahag. Ik heb het stokje van Bart overgenomen om op deze website regelmatig een blog te schrijven over een interessant artikel.

One Response to Zitten is het nieuwe roken, toch?

  1. Marjolein Verbiest says:

    Interessante studie beschrijf je Annemarije. Het blijft inderdaad lastig, hoe krjg je deze patientengroep aan het bewegen, ook na een revalidatielrogramma. Veronica Jansen (Faculteit Sociale Wetenschappen, Universiteit Leiden) deed een aantal jaar geleden onderzoek naar manieren om leefstijlveranderingen vast te houden na hartrevalidatie. Misschien kun je daar eens ‘afkijken’ hoe ze deze uitdaging hebben geprobeerd aan te pakken en wat de effecten daarvan waren. Succes!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

<span>%d</span> bloggers liken dit: